Dzień liczby „Pi”

14 MARCA – 3.14 DZIEŃ LICZBY Π

ZOBACZ! OBEJRZYJ! POSŁUCHAJ! PRZECZYTAJ!

Liczba π jest stałą matematyczną odgrywającą bardzo ważną rolę w naukach ścisłych takich jak fizyka i matematyka. Każdy zna jej przybliżenie, czyli 3,14, jednak nie każdy zna jej historię, zastosowanie w niektórych działaniach matematycznych oraz jej niezwykłą specyfikę, która kształtuje cały nasz świat. Jeśli jesteście ciekawi jak daleko po przecinku sięga ta liczba obecnie, kto jest mistrzem w jej zapamiętywaniu, w którym miejscu w Biblii jest wspomniana i jak niegdyś ją określano to zapraszam na dzisiejszy odcinek o liczbie Pi zwanej także ludolfiną.

Liczba π która ma związek z wyliczaniem parametrów koła, z okręgiem to bowiem niewymierna liczba (mająca nieskończenie wiele cyfr po przecinku), będąca stosunkiem długości obwodu koła do jego średnicy. Z liczbą pi mamy do czynienia od 4 tys. lat, bo przecież nawet w starożytności musiano używać jakiegoś sposobu do mierzenia powierzchni i obwodu koła oraz wyznaczania objętości kuli. Babilończycy, około 2000 r. p.n.e., a również starożytni Chińczycy nie mogli jeszcze obchodzić dnia pi, bo uważali tę liczbę za równą 3.

Bardziej precyzyjne wyliczenie wartości pi to już zasługa średniowiecza. Holender Ludolf van Ceulen w 1610 r. wyznaczył przybliżenie liczby pi z dokładnością do 35 miejsc po przecinku, oczywiście w rozwinięciu dziesiętnym. Było to dla niego tak wielkim przeżyciem, że wyraził życzenie, aby na jego nagrobku wyryto wszystkie 35 cyfr.

Dopiero w XIX w. wyliczono rozwinięcie liczby pi do ponad 600 cyfr. Niektórzy uważają, że liczba pi kryje w sobie jeszcze jakieś tajemnice. Cierpiący na autyzm, ale dysponujący genialną pamięcią Daniel Tammet w 2004 r. przed komisją złożoną z brytyjskich matematyków zdołał bez żadnego błędu wymienić 22.514 liczb po przecinku. Zajęło mu to ponad pięć godzin. To był rekord Europy, ale 60-letni Japończyk Haraguchi Akira w 2006 r. pobił rekord Guinnessa w zapamiętywaniu liczby cyfr po przecinku składających się na pi. Zapamiętał ich 100 tys. Pokonał tym samym własny rekord z 1995 r., wynoszący 83.431 miejsc po przecinku.

Liczba π to stała matematyczna, która pojawia się w wielu dziedzinach matematyki i fizyki.

• Ludzie zetknęli się już w starożytności zauważając, że stosunek obwodu koła do jego średnicy jest wartością stałą.

• Archimedes w III w. p.n.e. oszacował π z dokładnością dwóch miejsc po przecinku.

• Babilończycy przyjmowali, że jest on równy w przybliżeniu 3.

Poszukiwanie dalekich cyfr rozwinięcia liczby Pi, to najwyżej rodzaj nieszkodliwego hobby. Jednym z takich sławniejszych hobbystów był Ludolph van Ceulen, matematyk niemieckiego pochodzenia, który żył na przełomie XVI i XVII w. Na pamiątkę fascynacji matematyka, liczbę Pi nazywa się czasem pieszczotliwie ludolfiną.

Polska Liczba π

A jak my wyglądamy na tym tle? Chyba nie najgorzej. Nasza noblistka Wisława Szyborska napisała nawet wiersz poświęcony pi.

Liczba Pi Podziwu godna liczba Pi

trzy koma jeden cztery jeden.

Wszystkie jej dalsze cyfry też są początkowe

pięć dziewięć dwa, ponieważ nigdy się nie kończy.

Nie pozwala się objąć sześć pięć trzy pięć spojrzeniem,

osiem dziewięć obliczeniem,

siedem dziewięć wyobraźnią,

a nawet trzy dwa trzy osiem żartem, czyli porównaniem

cztery sześć do czegokolwiek

dwa sześć cztery trzy na świecie.

Najdłuższy ziemski wąż po kilkunastu metrach się urywa.

Podobnie, choć trochę później, czynią węże bajeczne.

Korowód cyfr składających się na liczbę Pi

nie zatrzymuje się na brzegu kartki,

potrafi ciągnąć się po stole, przez powietrze,

przez mur, liść, gniazdo ptasie, chmury, prosto w niebo,

przez całą nieba wzdętość i bezdenność.

O, jak krótki, wprost mysi, jest warkocz komety! Jak wątły promień gwiazdy, że zakrzywia się w lada przestrzeni!

A tu dwa trzy piętnaście trzysta dziewiętnaście

mój numer telefonu twój numer koszuli

rok tysiąc dziewięćset siedemdziesiąty trzeci szóste piętro

ilość mieszkańców sześćdziesiąt pięć groszy

obwód w biodrach dwa palce szarada i szyfr,

w którym słowiczku mój a leć, a piej

oraz uprasza się zachować spokój,

a także ziemia i niebo przeminą,

ale nie liczba Pi, co to to nie,

ona wciąż swoje niezłe jeszcze pięć,

nie byle jakie osiem,

nie ostatnie siedem,

przynaglając, ach przynaglając gnuśną wieczność

do trwania.

Z tego powodu liczby, które mają tę własność, że ich rozwinięcia zawierają wszystkie liczby naturalne, nazywa się niekiedy liczbami Szymborskiej. Taką liczbą jest np. 0,1234567891011121314…

Albert Einstein

Nie wszyscy na pewno wiedzą, że 14 marca to także dzień urodzin jednego z największych fizyków – teoretyków, twórcy szczególnej i ogólnej teorii względności, laureata nagrody Nobla – Alberta Einsteina i matematyka – Wacława Sierpińskiego.

Ciekawostki z ich życia.

• W ostatnim roku swojego życia Einstein przeszedł na wegetarianizm.

• Nieznanym sposobem Albert Einstein obliczył, że w ciągu całego swojego życia wykorzystał zaledwie 5 procent swojego mózgu.

• Podobno zapytany kiedyś: „(…)czy to prawda, że teorię względności rozumie tylko dwóch ludzi?” – odpowiedział pytaniem „A kto jest drugi?”.

• Dyrektor szkoły Einsteina o nim gdy był młody: „Nie ważne czego będzie próbował, i tak do niczego w życiu nie dojdzie”.

avatar

Post author

Leave a Reply